Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla. Âlemlerin Rabbi Allah’a hamd olsun. Peygamberimiz Muhammed’e, onun ailesine ve arkadaşlarına salât ve selam olsun.
İlk olarak: İnsan uçakta nasıl namaz kılar?
1- Uçak nereye doğru giderse gitsin insan uçakta koltuğunda oturarak nafile namazı kılar, rükû ve secdeleri ima ile yapar ve secdelerde daha fazla eğilir.
2- Uçakta farz namazı ancak bütün namazlarda kıbleye yönelme imkânı bulduğu zaman ve aynı şekilde rükû, secde, kıyam ve kadeleri yapabildiği zaman kılar.
3- Buna imkân bulamadığı zaman namazı uçak havaalanına ininceye kadar erteler ve namazını yerde kılar. Havaalanına inmeden vaktin çıkacağından korkarsa ve öğle ile ikindi, akşam ile yatsı gibi birleştirilerek kılınabilecek namazlardan ise onu ikinci vakte kadar erteler. İkinci vaktin de çıkacağından korkarsa vakit çıkmadan önce uçakta o namazları kılar ve namazın şartları, rukünleri ve vâciblerinden yapabildiklerini yapar.
Mesela uçak güneş batmadan hemen önce havalansa ve havada iken güneş batsa, havaalanına ininceye kadar akşam namazını kılmaz. Uçak inince akşam namazını yerde kılar. Eğer akşamın vaktinin çıkacağından korkarsa onu yatsı vaktine kadar erteler. İndikten sonra akşamla yatsıyı cemi te’hîrle kılar. Yatsı namazının vaktinin de çıkacağından korkarsa -ki bu vaktin sonu gecenin yarısının bittiği andır- bu iki namazı vakit çıkmadan uçakta kılar.
4- Uçakta namaz şöyle kılınır: Kıbleye yönelerek namaza durur, tekbir alır, Fatihadan önce okunması sünnet olan duaları okur, sonra fatihayı okur. Fatihadan sonra Kur’ân okur, sonra rükûa gider, sonra rükûdan kalkar ve tam olarak doğrulur, sonra secdeleri yapar, iki secde arasında tam olarak oturur, sonra namazının kalan kısmını aynı şekilde tamamalar. Secde yapmaya imkân bulamazsa oturarak secdeyi işaretle/ima ile yapar. Kıbleyi bilemezse ve güvendiği birisi de kıbleyi ona gösteremezse, içtihat eder, araştırır, bunun sonucunda karar verdiği yere
doğru namaza durur.
5- Uçakta yolcunun namazı kısa namazdır. Yani diğer yolcular gibi uçak yolcusu da dört rekâtlı namazlarını iki rekât olarak kılar.
İkinci olarak: Uçakta yolculuk eden kimse hac ve umre için ihrama nasıl girer?
1- Evinde gusleder, her zamanki elbiselerinin içinde kalır, dilerse ihram elbiselerini giyer.
2- Uçak mikat mahallinin hizasına yaklaştığı zaman, daha önce giymemişse ihram elbiselerini giyer.
3- Uçak mikat mahallinin hizasına yaklaştığı zaman ibâdete girmek için niyet eder. Hac veya umre için yaptığı niyetle birlikte telbiye getirir. Dalgınlıktan veya unutmaktan korktuğu için mikat mahallinin hizasına gelmeden önce ihrama girerse bunda da bir sakınca yoktur.
Şeyh Muhammed bin Salih el-Useymin
Soru ve Cevaplarla İslâm’ın Rukünleri Kitabından